-
-
-
Tổng tiền thanh toán:
-
CẨM NANG VỀ CÁC LOẠI MỰC IN CHO MÁY IN PHUN
Aug 22, 26 by
Trong ngành công nghiệp in ấn kỹ thuật số, việc lựa chọn đúng loại mực không chỉ quyết định chất lượng thành phẩm mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ của các linh kiện đắt tiền như đầu phun (printhead). Với sự đa dạng của các dòng máy in trên thị trường hiện nay, đặc biệt là các thiết bị đến từ Epson và Mimaki, việc hiểu rõ bản chất, phân loại và ứng dụng của từng hệ mực là nền tảng kỹ thuật cần thiết đối với mọi xưởng in. Bài viết dưới đây sẽ hệ thống hóa về các loại mực in cho máy in phun, giúp bạn có cái nhìn tổng quan để đưa ra quyết định đầu tư thiết bị và vật tư phù hợp nhất. 1. THÀNH PHẦN CẤU TẠO CỦA MỰC IN PHUN Nhiều kỹ thuật thường nhầm lẫn khi gọi tên mực theo thói quen như mực pigment, mực dầu. Thực tế, mọi loại mực in phun đều được cấu tạo từ hai thành phần cốt lõi: Chất tạo màu và Dung môi mang. Chất tạo màu (Colorant): Có hai dạng chính là Dye (Thuốc nhuộm) chất tạo màu này là dạng lỏng, hòa tan hoàn toàn vào dung môi, hoặc Pigment (Hạt sắc tố rắn) chất tạo màu này là các hạt vô cơ hoặc hữu cơ dạng rắn, có kích thước siêu nhỏ (khoảng 0.1 đến 2 micromet). Các hạt rắn này không hòa tan mà lơ lửng trong dung môi. Để các hạt này không bị chìm xuống đáy, người ta phải thêm vào các chất kết dính (resin/binder) và chất nhũ hóa. Dye mang lại màu sắc rực rỡ nhưng dễ phai, trong khi Pigment có khả năng kháng UV và bền màu theo thời gian. Dung môi mang (Carrier Fluid): Là chất lỏng dùng để chuyên chở chất tạo màu từ máy in xuống vật liệu in. Dung môi có thể là nước tinh khiết, hợp chất hóa học (hữu cơ dễ bay hơi), chất lỏng phản ứng quang học (UV), hoặc chứa các hạt vi nhựa… Sự kết hợp giữa chất tạo màu và dung môi mang sẽ tạo ra các hệ mực khác nhau, phục vụ cho từng ngành nghề chuyên biệt. 2. PHÂN LOẠI CHI TIẾT 6 HỆ MỰC IN PHUN Dưới đây là 6 hệ mực chính được sử dụng phổ biến trong in thương mại và quảng cáo. 2.1. Hệ Mực Gốc Nước (Aqueous Inks) Hệ mực này sử dụng nước làm dung môi chuyên chở chính, thân thiện với môi trường và an toàn cho người vận hành. Mực Dye gốc nước (Water-based Dye Ink): Chủ yếu là nước tinh khiết và chất tạo màu hòa tan 100% trong nước và thêm 1 phần nhỏ các chất khác như chất giữ ẩm, chất hoạt động bề mặt, điều chỉnh độ pH... Việc mực bám được lên vật liệu in hoàn toàn là do bản thân vật liệu in hoặc lớp hóa chất tráng phủ bề mặt vật liệu in (Lớp phủ này thường có cấu trúc vi xốp microporous giống như một miếng bọt biển siêu nhỏ) Khi mực rơi xuống, bản thân vật liệu in hoặc lớp phủ này sẽ hút chất lỏng (nước và phân tử màu) vào sâu bên trong các lỗ xốp. Nước sẽ từ từ bay hơi hoặc thấm sâu hơn vào vật liệu in. Các phân tử màu Dye sẽ nằm lại ở lớp bề mặt vật liệu in hoặc bên trong các mạng lưới lỗ xốp của lớp hóa chất phủ. § Đặc điểm: Màu sắc rực rỡ, độ trong trẻo và độ sâu màu cao. Tuy nhiên, bản in kém bền với tia UV (dễ phai màu) và dễ bị nhòe khi tiếp xúc với nước nếu không có lớp màng bảo vệ. § Ứng dụng: In ảnh chân dung, in tài liệu văn phòng, bản vẽ kỹ thuật ngắn hạn, tem nhãn decal giấy loại thấm hút tốt, thiệp cưới, tờ rơi... § Loại đầu in phù hợp: Các đầu in dùng công nghệ nhiệt Thermal như Canon FINE, HP Thermal Inkjet, hoặc đầu in vi áp điện Micro Piezo của Epson. § Thiết bị / Hãng máy in tiêu biểu: Thường được trang bị trên các dòng máy in ảnh như Epson EcoTank L-series, khổ lớn B series…, Canon PIXMA series, HP DeskJet / OfficeJet. Mực Pigment gốc nước (Water-based Pigment Ink): Chủ yếu là nước tinh khiết, hạt bột màu rắn không hòa tan (pigment) lơ lửng trong nước và chất kết dính (resin/binder), cùng một phần nhỏ các chất giữ ẩm, phân tán... Để bám được lên vật liệu in là do lớp keo kết dính resin. Khi hạt mực Pigment rơi xuống, mực dàn đều trên vật liệu, nhưng các hạt bột màu rắn do có kích thước lớn nên không chui lọt vào các lỗ xốp. Nước sẽ từ từ bay hơi hoặc thấm nhẹ xuống dưới. Lớp keo kết dính resin khô lại, đóng rắn thành một màng bảo vệ, gắn chặt các hạt màu và khóa chúng nằm lại trên bề mặt vật liệu in. § Đặc điểm: Độ bền màu cao, kháng tia UV tốt (lưu trữ dài hạn) và chống nhòe khi tiếp xúc với nước. Bề mặt màu sắc có độ lỳ, kém bóng bẩy hơn so với mực Dye. § Ứng dụng: In tranh ảnh nghệ thuật Fine-art, bản vẽ CAD kiến trúc, in proof, poster quảng cáo trong nhà, in decal tem nhãn, decal trượt nước… § Loại đầu in phù hợp: Được sử dụng cực kỳ rộng rãi trên rất nhiều loại đầu in và thương hiệu máy in khác nhau như đầu in nhiệt mật độ cao Canon FINE (PF-04, PF-06, PF-10), HP Thermal (cụm đầu phun DesignJet), hoặc đầu in vi áp điện cao cấp Epson PrecisionCore (như i3200-A1, 4720, DX5, DX7…) § Thiết bị / Hãng máy in tiêu biểu: Các dòng máy in khổ lớn chuyên dụng như Epson SureColor P-Series, T-Series, máy in khổ nhỏ Epson WorkForce - EcoTank, Canon imagePROGRAF in ảnh, CAD, Poster, HP DesignJet Z-Series, Brother… 2.2. Hệ Mực Gốc Dầu (Solvent / Eco-Solvent) Dung môi trong mực gốc dầu có khả năng hòa tan nhẹ bề mặt nhựa PVC của vật liệu, giúp hạt Pigment hoặc chất tạo màu Dye chìm xuống và bám chặt vào vật liệu in. Mực Dye gốc dầu (Solvent-based Dye Ink) Chủ yếu là dung môi hữu cơ công nghiệp có tốc độ bay hơi cực nhanh và chất tạo màu hòa tan 100% trong dung môi. Để mực bám được lên vật liệu in là do đặc tính của dung môi có khả năng hòa tan (làm mềm) bề mặt của các vật liệu in không thấm hút (như màng nilon, kim loại, bao bì nhựa). Khi hạt mực rơi xuống, dung môi ngay lập tức hòa tan lớp bề mặt của vật liệu. Khi dung môi bay hơi hết, các phân tử màu Dye bị mắc lại và chìm sâu vào chính lớp bề mặt vật liệu đó, tạo ra bản in khô tức thì trên bề mặt trơn. § Đặc điểm: Với đặc tính gốc dầu (dung môi) là bay hơi cực nhanh và hòa tan được bề mặt nhựa/nilon mỏng, giúp mực khô ngay khi chạm vào vật liệu, độ bám dính tốt trên các bề mặt trơn láng không thấm hút. Không yêu cầu hệ thống sấy nhiệt độ cao. § Ứng dụng: Được sử dụng rất phổ biến trong in phun thương mại và công nghiệp cho các bề mặt đặc biệt không thấm hút. Phù hợp cho dây chuyền in liên tục, sản lượng lớn và tốc độ cao. Ứng dụng phổ biến nhất là in date, mã vạch, in màng phim xuyên sáng, màng nilon đóng gói, dây chuyền sản xuất công nghiệp tốc độ cao. § Loại đầu in phù hợp: Không dùng cho đầu in khổ lớn thông thường. Sử dụng công nghệ in phun liên tục (CIJ - Continuous Inkjet) hoặc các hộp mực đầu in nhiệt (TIJ - Thermal Inkjet) công nghiệp. § Thiết bị / Hãng máy in tiêu biểu: Các hệ thống máy in Date, mã vạch công nghiệp trên dây chuyền của Videojet, Domino, Markem-Imaje, hoặc các máy in cầm tay sử dụng hộp mực HP 45. Mực Pigment gốc dầu (Solvent-based Pigment Ink): Chủ yếu là dung môi công nghiệp (các hợp chất bay hơi có tính ăn mòn), chất tạo màu là các hạt rắn siêu nhỏ (pigment) lơ lửng và chất kết dính (Resin / Binder), cùng các chất phân tán, chất phụ gia... Việc mực bám được lên vật liệu in phần lớn là do dung môi có khả năng ăn mòn và nung chảy nhẹ bề mặt vật liệu (như bạt PVC, nilon, decal). Khi hạt mực rơi xuống, lớp dung môi ngay lập tức làm mềm và mở rộng bề mặt vật liệu in. Dung môi sẽ bay hơi rất nhanh làm bề mặt lớp vật liệu khô/nguội lại kết hợp với chất kết dính sẽ khóa chặt các hạt bột màu và ăn sâu, chìm một phần vào bên trong cấu trúc bề mặt vật liệu. (Lưu ý: Tất cả các loại mực dùng trong quảng cáo ngoài trời đều sử dụng hạt sắc tố Pigment kết hợp với dung môi hóa học hữu cơ) § Đặc điểm: Chống nước, chống trầy xước và kháng tia UV ngoài trời tốt (từ 1 đến 5 năm không cần cán màng tùy loại mực dưới đây) o Mực Solvent (Mực dầu nặng): Sử dụng các dung môi công nghiệp mạnh (chứa nhiều hợp chất hữu cơ dễ bay hơi - VOCs). Mực này có mùi hắc rất nồng và độc hại. Xưởng in phải có hệ thống hút mùi và thông gió công nghiệp, nếu không sẽ bị ngộ độc khí. o Mild / Light Solvent: Mực dung môi cấp độ trung bình. o Eco-Solvent (Mực dầu nhẹ): Sử dụng chiết xuất dung môi nhẹ hơn, tinh chế kỹ hơn. Mực có mùi rất nhẹ (hoặc gần như không mùi), an toàn hơn nhiều cho người sử dụng và có thể đặt máy trong phòng không gian hẹp mà không gây ngộ độc khí. § Ứng dụng: In bạt Hiflex làm biển hiệu ngoài trời, decal nhựa quảng cáo, tem dán xe, hộp đèn xuyên sáng (backlit film)… § Loại đầu in phù hợp: Đầu in vi áp điện (Micro Piezo) bắt buộc phải có roăng cao su chịu được tính ăn mòn của hóa chất. Các mã phổ biến: Epson (DX5, DX7, XP600, i3200-E1), Ricoh (Gen4, Gen5), Konica Minolta (KM512i, KM1024i)… § Thiết bị / Hãng máy in tiêu biểu: Hệ máy in quảng cáo của Mimaki dòng JV, CJV, Roland, Mutoh, Epson SureColor S-Series và rất nhiều các thương hiệu máy in bạt khổ lớn từ Trung Quốc (Taimes, Phaeton, Infiniti...). 2.3. Hệ Mực UV (UV-Curable Inks) Mực UV chủ yếu là chất lỏng chứa các hạt màu rắn (pigment), các hạt nhựa phản ứng quang hóa (Monomer, Oligomer) và chất mồi bắt sáng (Photoinitiators), hoàn toàn không chứa nước hay dung môi bay hơi. Việc nó bám được lên vật liệu in hoàn toàn là do quá trình phản ứng hóa học (đóng rắn) dưới tác động của tia cực tím (đèn UV). Khi hạt mực UV rơi xuống, nó không thấm hút hay ăn mòn mà nằm nguyên dạng lỏng trên bề mặt vật liệu. Ngay khi đèn UV chiếu tới, chất mồi bắt sáng sẽ kích hoạt phản ứng hóa học làm mực khô đông cứng lại. Các hạt màu sẽ bị khóa chặt trong một lớp nhựa bám dính chắc trên bề mặt vật liệu in. § Đặc điểm: Bản in khô ngay lập tức, độ bền cơ học cao, tạo được hiệu ứng nổi (3D / Varnish). Không phát thải khí độc hại (VOCs). § Ứng dụng: In trực tiếp lên vật liệu cứng (kính, gỗ, mica, formex, gạch men…) và các cuộn decal/bạt cao cấp. § Loại đầu in phù hợp: Yêu cầu đầu in có cấu tạo chống tắc nghẽn tốt, chịu được chất lỏng đặc và có gia nhiệt (heater) nội bộ để hóa lỏng mực. Tiêu biểu là: Ricoh (Gen5, Gen6 ), Epson (i3200-U1, XP600, TX800…), Konica Minolta (KM1024a/i), Kyocera (KJ4A)… § Thiết bị / Hãng máy in tiêu biểu: Các dòng máy UV phẳng và cuộn của Mimaki (UJV, JFX, UCJV Series), Canon (dòng Arizona, Colorado), EFI, Epson SureColor V-Series và các máy UV lắp ráp từ Trung Quốc. 2.4. Hệ Mực In Vải (Textile Inks) Được thiết kế chuyên biệt để bám dính vào các loại sợi vải khác nhau trong ngành thời trang và may mặc kỹ thuật số. Mực Chuyển nhiệt (Dye-Sublimation): Mực Sublimation chủ yếu là nước tinh khiết, các hạt màu nhuộm nhạy nhiệt và các chất phụ gia. Để mực bám được lên sợi vải (thường là Polyester) hoàn toàn là do sự thay đổi trạng thái vật lý ở nhiệt độ cao. Khi máy in xong, hạt mực chỉ nằm tạm trên tờ giấy chuyển nhiệt. Khi áp mặt giấy này lên vải và đưa qua máy ép nhiệt (khoảng 200°C), các hạt màu sẽ thăng hoa (chuyển từ rắn sang khí). Đồng thời, cấu trúc sợi vải Polyester giãn nở ra. Khí màu chui sâu vào bên trong lõi sợi vải. Khi máy ép nhấc lên, nhiệt độ giảm, sợi vải co lại, khóa chặt các phân tử màu bên trong lõi sợi vải. § Đặc điểm: Hình ảnh sắc nét, màu sắc tươi sáng và độ bền màu cao khi giặt. Bản in giữ được độ mềm mại nguyên bản, không bị cộm tay, không nứt nẻ do hạt màu đã nằm bên trong lõi sợi vải. § Ứng dụng: In áo thun thể thao (vải Polyester), in cuộn vải thời trang, in cờ khổ lớn, in dây đeo thẻ quà tặng (cốc sứ, ốp lưng điện thoại đã phủ màng poly)… § Loại đầu in phù hợp: Đầu in vi áp điện hệ nước cho tốc độ cao. Các mã tiêu biểu gồm Epson i3200-A1, 5113, 4720, DX5... Đối với các nhà máy sản xuất sản lượng cực lớn, họ sử dụng đầu in Kyocera KJ4B. § Thiết bị / Hãng máy in tiêu biểu: Epson SureColor F-Series, Mimaki TS Series, Mutoh, Homer, và các hệ thống máy in giấy chuyển nhiệt công nghiệp Trung Quốc. Mực Pigment Textile (DTF / DTG): Chủ yếu là nước tinh khiết, chất tạo màu là các hạt rắn (pigment) và hàm lượng rất cao chất kết dính chuyên dụng (textile binder/resin) để chịu được sự co giãn, cùng các chất phụ gia. Mực bám được lên vải là do quá trình nung chảy lớp keo kết dính này bằng máy sấy hoặc máy ép nhiệt. Khi mực rơi xuống bề mặt vải hoặc lên màng PET, nó nằm lại trên bề mặt cùng với lớp keo lỏng. Dưới tác động của nhiệt độ cao, lớp keo resin chảy ra và ngấm sâu vào các kẽ hở giữa các sợi vải. Khi nguội đi, lớp keo này đông cứng lại thành một màng polymer dẻo bao bọc và dính chặt các hạt màu vào bề mặt sợi vải. § Đặc điểm: Bám dính tốt trên nhiều loại chất liệu vải (đặc biệt là vải Cotton 100%). Màu sắc có độ phủ tốt đặc biệt là lớp mực trắng, bề mặt bản in có cảm giác hơi cộm nhẹ do sự hiện diện của lớp keo liên kết. § Ứng dụng: In áo thun thời trang Local Brand, túi canvas, in màng Pet ép nhiệt (DTF) để ép lên các chất liệu vải đa dạng. § Loại đầu in phù hợp: Mực DTG/DTF đặc biệt là mực trắng cực kỳ dễ gây tắc nghẽn do chứa nhiều hạt keo nhựa. Thường dùng đầu in Epson i3200-A1, XP600, 4720… cho máy DTF, và đầu Ricoh Gen4/Gen5 hoặc cụm phun công nghiệp chuyên biệt cho máy DTG. § Thiết bị / Hãng máy in tiêu biểu: Máy in DTG trực tiếp lên áo của Brother dòng GTX, Epson SureColor F2130/F3030, Ricoh Ri-Series. Đối với mảng DTF (in màng Pet), thị trường hiện nay có rất nhiều dòng máy lắp ráp sử dụng cụm đầu phun Epson từ Trung Quốc. Mực phản ứng (Reactive) - Mực Axit (Acid): Chủ yếu là nước và các phân tử màu Dye có chứa nhóm hoạt tính hóa học cực mạnh. Việc nó bám được lên vật liệu in là do phản ứng hóa học liên kết trực tiếp giữa phân tử màu và cấu trúc của sợi vải tự nhiên (như cotton, lụa) đã qua xử lý hóa chất. Khi hạt mực rơi xuống, nó ngấm sâu vào bề mặt vải. Sau đó, vải phải được đưa qua buồng hấp hơi nước ở nhiệt độ cao. Hơi nóng sẽ kích hoạt phản ứng hóa học, khiến phân tử màu kết dính (cộng hóa trị) vĩnh viễn với cấu trúc của sợi tơ/bông. Các phân tử màu lúc này chìm sâu và trở thành một phần cấu trúc hóa học của bản thân sợi vải. § Đặc điểm: Màu sắc sống động, độ bền giặt và độ bền ma sát rất cao. Bản in giữ được độ mềm mại tự nhiên của sợi vải. Quy trình vận hành đòi hỏi nhiều công đoạn chuyên biệt (tiền xử lý, hấp nhiệt, giặt xả). § Ứng dụng: In vải cuộn công nghiệp. Mực Reactive chuyên in sợi tự nhiên (Cotton, Linen); Mực Acid chuyên in lụa tơ tằm, len, nilon (đồ bơi). § Loại đầu in phù hợp: Đòi hỏi đầu in công nghiệp hạng nặng, có hệ thống tuần hoàn mực nội bộ (recirculation) cực tốt để chịu đựng cường độ in liên tục 24/7. Các mã tiêu biểu: Kyocera KJ4B, Epson S3200, Ricoh Gen5/Gen6. § Thiết bị / Hãng máy in tiêu biểu: Các hệ thống in vải cuộn Textile Roll-to-Roll công nghiệp trị giá hàng triệu đô của MS Printing, EFI Reggiani, Mimaki dòng Tx hoặc Tiger, Homer. 2.5. Hệ Mực Resin / Latex Đây là sự kết hợp giữa tính an toàn của gốc nước và độ bám dính của gốc dầu. Mực Resin / Latex chủ yếu là nước (chiếm khoảng 70%), chất tạo màu là hạt rắn (pigment) và rất nhiều các hạt vi nhựa lơ lửng (Latex polymer/resin), cùng các dung môi hỗ trợ và phụ gia. Để bám được lên vật liệu in là do quá trình nung chảy hạt nhựa bằng hệ thống gia nhiệt trực tiếp trên máy in. Khi mực rơi xuống bề mặt vật liệu in, hệ thống sấy sẽ làm lượng nước bay hơi hết. Ngay sau đó, nhiệt độ cao này sẽ làm các hạt vi nhựa latex tan chảy, hòa quyện vào nhau tạo thành một màng phim nhựa mỏng, liên tục trong suốt bảo vệ, bọc kín các hạt màu rắn và gắn chặt toàn bộ cấu trúc đó xuống bề mặt vật liệu in § Đặc điểm: Bản in khô và đóng rắn ngay khi ra khỏi máy. Độ bám dính tốt, chống trầy xước cao. Không phát sinh mùi và đạt các chứng chỉ an toàn y tế, môi trường (Zero VOCs). § Ứng dụng: In giấy dán tường y tế, tem nhãn decal cao cấp cần đạt tiêu chuẩn an toàn sức khỏe. § Loại đầu in phù hợp: Công nghệ đầu in nhiệt thermal đặc thù của HP hoặc đầu in vi áp điện PrecisionCore của Epson được tối ưu riêng để chịu được sự đóng rắn của vi hạt nhựa. § Thiết bị / Hãng máy in tiêu biểu: Hệ sinh thái máy in HP Latex (người phát minh và dẫn đầu tuyệt đối mảng này), cùng sự tham gia cạnh tranh của Epson với dòng máy in Resin (SureColor R-Series). 2.6 Hệ Mực đặc thù (Functional Inks) Mực gốm sứ (Ceramic Ink): Chứa các hạt bột men siêu mịn, in phun lên gạch ốp lát rồi đưa vào lò nung để màu chìm vào men đá. Mực thực phẩm (Edible Ink): Màu thực phẩm gốc nước an toàn, dùng in hình ảnh lên bánh kem, kẹo, cà phê. Mực dẫn điện (Conductive Ink): Chứa hạt nano bạc/đồng, in phun để tạo ra các bảng mạch điện tử dẻo, ăng-ten RFID mỏng. 3. BẢNG TRA CỨU NHANH ỨNG DỤNG MỰC IN Để thuận tiện cho việc lập kế hoạch sản xuất, dưới đây là bảng tóm tắt sự phù hợp của các loại mực: Loại Mực Vật Liệu Yêu Cầu Ngành Nghề Phù Hợp Trọng Tâm Aqueous Dye Giấy tráng phủ bề mặt, giấy thường Nhiếp ảnh gia, Văn phòng, In bản vẽ ngắn hạn Aqueous Pigment Giấy tráng phủ bề mặt, giấy thường In tranh nghệ thuật, Bản vẽ kiến trúc CAD Eco-Solvent Decal PVC, Bạt Hiflex In quảng cáo, Biển hiệu ngoài trời, Tem xe UV Curable Kính, Gỗ, Mica, Foam, Decal Quà tặng, Nội thất, Quảng cáo cao cấp Sublimation Giấy chuyển nhiệt, Vải Polyester Thời trang thể thao, In vải cuộn, Quà tặng DTF / DTG Màng Pet, Vải Cotton 100% Thời trang đường phố, Local Brand Reactive / Acid Vải sợi tự nhiên (Cotton, Linen, Tơ tằm, Len) Dệt may công nghiệp, Thời trang cao cấp Latex / Resin Giấy dán tường, Decal, Canvas, Vải, Bạt Trang trí nội thất, Quảng cáo xanh (bệnh viện, trường học) 4. LỜI KHUYÊN CHO VẬN HÀNH MÁY IN Tuân thủ hệ sinh thái hóa học: Tuyệt đối không pha trộn hoặc đổ lẫn mực hệ nước vào máy đang dùng hệ dầu (hoặc ngược lại). Sự xung đột dung môi sẽ gây kết tủa cục bộ, làm tắc nghẽn vòi phun không thể phục hồi. Quản lý profile màu (ICC): Dù dùng mực chính hãng hay mực tương thích chất lượng cao, vật liệu in tại mỗi xưởng là khác nhau. Việc tạo profile màu sẽ giúp khai thác tối đa dải màu của máy in, tiết kiệm lượng mực tiêu hao. Môi trường vật lý: Các loại mực như Eco-Solvent và UV bị ảnh hưởng lớn bởi nhiệt độ môi trường. Luôn duy trì nhiệt độ phòng in từ 20-25°C để độ nhớt (viscosity) của mực ở trạng thái ổn định nhất, giúp đầu phun hoạt động bền bỉ. 5. CÂU HỎI THƯỜNG GẶP (FAQ) 1. Tại sao mực Dye lại cho ra bức ảnh rực rỡ và bóng bẩy hơn mực Pigment? Điều này hoàn toàn do quy luật vật lý về sự truyền sáng và tán xạ ánh sáng. Bạn có thể hiểu dễ nhất qua sự so sánh sau: Mực Dye giống như kính màu: Vì các phân tử màu hòa tan hoàn toàn vào dung dịch, lớp mực Dye trên giấy là một màng phim phẳng và trong suốt. Khi ánh sáng chiếu vào, nó xuyên qua lớp mực, chạm vào nền giấy trắng, và phản xạ ngược lại vào mắt chúng ta gần như nguyên vẹn. Nhờ sự truyền sáng hoàn hảo này, màu sắc trông cực kỳ rực rỡ, sống động, trong trẻo và có độ sâu. Mực Pigment giống như bức tường quét sơn: Như đã nói ở trên, Pigment là các hạt rắn. Dù nhỏ đến đâu, khi nằm trên mặt giấy, chúng vẫn tạo ra một bề mặt vi mô gồ ghề và có khối lượng thể tích. Khi ánh sáng chiếu vào, các hạt rắn này sẽ hấp thụ, cản lại và phản xạ ánh sáng ra nhiều hướng khác nhau (gọi là hiện tượng tán xạ). Một phần ánh sáng bị thất thoát, không đi vào mắt người nhìn. Hệ quả là màu Pigment luôn có cảm giác đục hơn, trầm hơn, kém rực rỡ hơn mực Dye. Tóm lại: Mực Dye cho ánh sáng phản xạ lại mắt người xem gần như toàn bộ, còn Pigment sẽ phản xạ ánh sáng theo nhiều hướng khác nhau, chỉ có 1 phần là tới được mắt người xem. Đó là lý do không một loại mực Pigment nào trên thế giới hiện nay có thể đạt được độ rực rỡ và bóng bẩy 100% như mực Dye. 2. Tôi có nên dùng chung một loại giấy in ảnh cho cả mực Dye gốc nước và Pigment gốc nước không? Có thể dùng chung, nhưng phải chọn đúng loại công nghệ tráng phủ. Không phải loại giấy có lớp phủ nào cũng tương thích tốt với cả hai hệ mực này: Giấy in ảnh cao cấp RC (RC Photo Paper): Dùng chung được. Đây là loại giấy có lớp tráng phủ xốp cấu tạo từ các hạt Silica siêu nhỏ xếp chồng lên nhau giống như bọt biển siêu nhỏ. Nó tương thích với cả hai. Khi in, mực Dye sẽ ngấm sâu vào trong các lỗ xốp tạo độ rực rỡ, còn hạt Pigment rắn sẽ bị giữ lại ngay tại miệng các lỗ xốp, giúp bản in sắc nét và khô ngay lập tức. Giấy in ảnh thông thường: Không nên dùng chung Loại giấy này chỉ phù hợp với mực Dye. Lớp phủ là một màng Polymer/Gelatin phẳng, đặc liền khối, hoàn toàn không có lỗ hổng nào. Lớp phủ này hoạt động theo cơ chế nở ra khi gặp nước để hút phân tử màu hòa tan. Nếu bạn in mực Pigment lên loại giấy này, hạt màu Pigment là chất rắn không thể chui qua lớp phủ, dẫn đến việc hạt mực nằm nổi trên mặt lớp phủ. Bản in sẽ lâu khô, bề mặt bị lốm đốm, và màu sắc không tươi, rực rỡ. 3. Cùng một loại mưc Dye hoặc Pigment gốc nước có thể đổ chung cho cả máy in Epson và Canon được không? Tuyệt đối KHÔNG. Vì nguyên lý hoạt động của hai loại đầu phun này khác nhau hoàn toàn, dẫn đến hóa chất pha chế bên trong mực cũng phải khác nhau để bảo vệ linh kiện. Nếu đổ nhầm, bạn sẽ làm hỏng cụm đầu phun. Cụ thể: Đổ mực Epson vào máy Canon: Đầu in Canon dùng nhiệt đun sôi mực (đạt 300°C) để tạo bọt khí. Mực Epson được thiết kế để phun ở nhiệt độ phòng (không có phụ gia chịu nhiệt). Nếu đưa vào Canon, lượng nhiệt cực lớn sẽ làm cháy các hạt màu và keo nhựa trong mực Epson, tạo thành cặn bám cứng làm cháy/đứt điện trở của đầu phun. Đổ mực Canon vào máy Epson: Đầu in Epson dùng màng áp điện (rung cơ học) để đẩy mực. Lực ép này đòi hỏi mực phải có độ đặc (độ nhớt) cao hơn. Mực Canon được pha chế rất loãng (như nước) để dễ tạo bọt khí. Nếu đổ mực Canon vào Epson, mực quá loãng sẽ bị rỉ ra ngoài vòi phun, lực ép cơ học sẽ làm vỡ giọt mực, bắn tia tung tóe (văng tia) và gây lem nhem toàn bộ bản in. 4. Mực Dye / Pigment của Epson và Canon khác nhau ở những điểm cốt lõi nào? Sự khác biệt nằm ở 3 điểm sau: Phụ gia chịu nhiệt: Mực Canon có chất phụ gia đặc biệt để chống lại hiện tượng cháy cặn khi bị nung ở 300°C. Mực Epson hoàn toàn không có thành phần này. Độ nhớt và sức căng bề mặt: Mực Epson đặc hơn và có sức căng bề mặt lớn hơn để chịu được tần số rung cơ học cường độ cao của màng vi áp điện (Piezo). Mực Canon loãng hơn rất nhiều để dễ dàng hình thành, phình to và làm xẹp bọt khí cực nhanh bên trong vòi phun. Lớp vỏ bọc hạt màu (Resin Encapsulation - với mực Pigment): Hạt rắn Pigment của Epson được bọc một lớp nhựa Polymer dẻo dai để chịu lực đập cơ học. Hạt Pigment của Canon được bọc một loại Polymer khác để chịu được sự thay đổi áp suất và sự đun sôi lặp đi lặp lại. Sự khác biệt về loại keo nhựa này khiến chúng không thể dùng lẫn cho nhau. 5. Tại sao khi in mực gốc nước, bắt buộc phải dùng giấy in ảnh, giấy có lớp phủ (Coating) hoặc giấy có độ thấm hút tốt? Vì nước không thể bám trên bề mặt trơn láng. Lớp phủ (Coating) trên giấy có cấu trúc vi xốp hoặc bản thân giấy có độ thấm hút tốt, giúp hút sạch lượng nước vào trong giấy hoặc lớp phủ cực nhanh, khóa các hạt màu (Dye/Pigment) nằm lại trong lớp phủ hoặc giấy mà không bị loang lổ. 6. Có loại mực nào in được lên giấy C công nghiệp không? Có: Đó là mực Pigment gốc nước, nhưng là một biến thể được thiết kế đặc biệt bằng sự kết hợp của keo nhựa và các chất trợ dung bay hơi nhanh. Để in được lên giấy Couche công nghiệp, các nhà sản xuất đã tinh chỉnh công thức mực gốc nước như sau: Bổ sung hàm lượng lớn Keo Resin (Nhựa Polymer lỏng): Đây là thành phần quyết định. Hạt Pigment được bọc trong hoặc trộn lẫn với lớp nhựa này. Chất trợ dung (Co-solvents) và cồn (Alcohol/Glycol): Các hóa chất này vẫn an toàn với đầu phun gốc nước nhưng có khả năng bay hơi cực nhanh ở nhiệt độ thấp, đồng thời làm giảm sức căng bề mặt của giọt mực. Giấy Couche (Offset Coated Paper) được tráng một lớp cao lanh hoặc Canxi Cacbonat. Bề mặt này được thiết kế riêng để bắt mực in Offset (mực gốc dầu/pastes), do đó nó có tính kỵ nước. Mực in này vượt qua tính kỵ nước của giấy Couche thông qua một cơ chế vật lý gọi là tạo màng trên bề mặt (Film-forming), kết hợp với sự can thiệp của thanh sấy nhiệt. Quá trình tạo màng bề mặt diễn ra qua 3 bước: Phá vỡ sức căng bề mặt: Khi giọt mực chạm mặt giấy, các chất trợ dung (Co-solvents) trong mực hoạt động làm giọt mực nằm dẹt ra và bám dính tạm thời lên bề mặt giấy thay vì co cụm lại. Bay hơi cưỡng bức bằng nhiệt: Đây là lúc thanh sấy nhiệt phát huy tác dụng. Nhiệt độ (thường từ 40°C - 50°C) sẽ làm lượng nước và cồn trong mực bay hơi rất nhanh, không cho nước có thời gian trượt đi hay phá vỡ cấu trúc giọt mực. Đóng rắn keo Resin (Tạo màng): Khi nước đã bốc hơi hết, nằm lại trên mặt giấy là hạt Pigment và lớp keo Resin. Lượng nhiệt tiếp tục làm keo Resin tan chảy và liên kết lại với nhau, tạo thành một lớp màng mỏng (film) gắn chặt khối hạt màu đó lên bề mặt của giấy Couche. 7. Tại sao mực Pigment gốc dầu (Solvent/Eco-solvent) khi in lên giấy thông thường hoặc giấy Couche công nghiệp lại rất xấu, mờ nhòe hoặc nhạt màu? Đó là vì sự lệch pha về cấu trúc bề mặt giữa mực và giấy Gây lem nhem (Mao dẫn): Giấy thông thường rất xốp. Dung môi gốc dầu cực kỳ loang, khi chạm giấy nó sẽ chạy theo các kẽ sợi giấy khiến giọt mực tưa ra (nhòe chữ, đứt nét). Chết màu (Chìm hạt màu): Dung môi ngấm quá sâu kéo theo hạt Pigment chìm xuống tận lõi tờ giấy. Khi hạt màu không còn nằm trên bề mặt để phản xạ ánh sáng, bản in trông sẽ đục, xỉn và mất hoàn toàn độ rực rỡ. Không có tác dụng trên giấy láng (Couche): Giấy Couche tráng phủ lớp cao lanh bóng láng kỵ nước/dung môi. Mực dầu sẽ trượt đi, gom vũng lốm đốm và rất lâu khô. Mất cơ chế bám dính: Mực dầu có cơ chế làm chảy lớp nhựa PVC của decal/bạt. Giấy làm từ bột gỗ tự nhiên không có lớp nhựa này, nên mực không thể bám dính hóa học. 8. Khi sử dụng mực Pigment gốc nước in lên giấy Couche, tại sao in các vùng màu nhạt thì đẹp còn các vùng màu đậm bắt buộc phải cần thanh sấy nhiệt hỗ trợ? Các vùng màu nhạt chỉ yêu cầu lượng mực rất thấp, lượng nước cần bốc hơi ít nên mực có thể tự khô trong điều kiện bình thường nhờ lớp resin. Tuy nhiên, với các vùng màu đậm bệt (như màu đen sâu, xanh navy), máy in phải phun trộn nhiều lớp mực (C, M, Y, K) chồng lên nhau cùng lúc. Lượng nước trút xuống vật liệu tại một điểm là quá lớn. Nếu không có nhiệt độ từ thanh sấy làm nước bay hơi ngay lập tức, các giọt mực lỏng này sẽ tràn vào nhau, gây ra tình trạng nhòe màu, lốm đốm, hoặc chảy thành dòng trên mặt giấy. Nước không bay hơi kịp cũng khiến lớp keo Resin không thể đóng rắn, bản in sẽ lốm đốm loang lổ. 9. Mực UVgel của Canon có phải là mực gốc dầu không? Không. UVgel là một dạng polymer đặc biệt tồn tại ở dạng thạch (Gel) ở nhiệt độ phòng. Nó không chứa dung môi hóa học bay hơi. Nó được làm nóng lỏng ra để phun, và được đóng rắn bằng ánh sáng tia cực tím (UV). 10. Công nghệ hạt mực biến đổi (VSDT) trên Epson hoạt động ra sao? Bằng cách thay đổi cường độ dòng điện truyền vào tinh thể gốm Piezo, một vòi phun có thể bắn ra các hạt mực có kích thước khác nhau (Nhỏ, Vừa, Lớn). Hạt nhỏ dùng để in dải màu nhạt cho mịn màng, hạt lớn dùng để lấp đầy các vùng màu đậm tối để tăng tốc độ in. 11. Mực in có thực sự ảnh hưởng đến tuổi thọ của đầu phun hay không? Có, mực in là yếu tố số 1 quyết định tuổi thọ đầu phun. Đầu phun (như Epson Micro Piezo) là một linh kiện cơ khí chính xác ở cấp độ vi mô. Nếu mực có độ nhớt không chuẩn, lực bơm của đầu phun sẽ bị quá tải. Nếu hạt Pigment không đủ mịn, nó sẽ gây xước và xé rách vòi phun. Đặc biệt với hệ mực Solvent/Eco-solvent, nếu hóa chất dung môi pha chế không chuẩn, nó có thể ăn mòn làm hỏng các gioăng cao su và lớp keo dán bên trong màng áp điện, dẫn đến đầu phun bị thông vách hoặc chết tia hoàn toàn. 12. Máy in đang đổ mực Dye gốc nước mà chuyển sang mực Pigment gốc nước thì có dễ hỏng đầu phun không? Rất dễ hỏng nếu không thực hiện đúng quy trình súc rửa. Dù cả hai đều là gốc nước, nhưng mực Dye là chất hòa tan, còn Pigment chứa các hạt rắn và keo nhựa. Khi hai loại mực này gặp nhau bên trong bình mực, đường ống và damper, chúng sẽ phản ứng hóa học gây ra hiện tượng kết tủa. Khối cặn này sẽ làm tắc nghẽn damper hoặc đầu in. 13. Máy in đang sử dụng mực của bên A nhưng muốn đổ mực của bên B thì cần lưu ý những vấn đề gì? Đây là tình huống cực kỳ phổ biến để tối ưu chi phí, nhưng khách hàng cần nắm rõ 3 rủi ro sau: Quy định bảo hành: Đa số nhà cung cấp sẽ từ chối bảo hành nếu bạn dùng mực của bên khác. Bạn cần thỏa thuận trước với cả hai bên về trách nhiệm rủi ro. Xung đột hóa học: Phải xả bỏ hoàn toàn mực cũ và súc rửa bằng dung dịch chuyên dụng trước khi nạp mực B (không nên đổ thêm hay đổ lẫn hai thương hiệu mực vào nhau). Sai lệch màu sắc: Mực bên B sẽ có sắc tố và tỷ lệ pha trộn khác mực bên A. Sau khi đổi mực, bạn nên cấu hình lại ICC Profile mới. Nếu không, bản in ra sẽ bị ám màu, sai màu hoặc vỡ dải gradient. 14. Tại sao mực trắng của in DTG/DTF lại hay bị nghẹt đầu phun nhanh hơn hẳn các màu CMYK? Do cấu tạo hóa học đặc thù. Để tạo ra màu trắng đục có độ che phủ cao trên vải đen, mực Trắng sử dụng các hạt sắc tố Titanium Dioxide (TiO2). Đây là các hạt rắn có khối lượng riêng rất nặng, nặng hơn nhiều so với hạt màu CMYK. Nếu máy in để không hoạt động trong vài ngày, các hạt TiO2 này sẽ lắng đọng xuống đáy bình, damper và vòi phun, đóng lại thành lớp cặn cứng. Đó là lý do hệ thống mực trắng luôn cần mô-tơ khuấy liên tục và phải in test/bảo dưỡng hàng ngày. 15. Nhiệt độ và độ ẩm của phòng in có ảnh hưởng thế nào đến mực in của máy in? Ảnh hưởng rất lớn. Mực in là chất lỏng, độ nhớt của nó thay đổi theo nhiệt độ. Trời quá lạnh: Mực sẽ bị đặc lại (tăng độ nhớt), đầu phun bơm ra sẽ bị thiếu mực, gây mất màu ở những mảng in đậm. Trời quá nóng: Mực loang nhanh, giọt mực dễ bị vỡ, bay tia lấm tấm và mực dễ khô gây tắc vòi. Khuyến cáo: Các hãng máy in lớn luôn yêu cầu xưởng in lắp điều hòa để duy trì nhiệt độ ổn định ở mức 20°C - 25°C và độ ẩm 40% - 60%. 16. Có dung dịch ngâm rửa đầu phun nào dùng chung được cho tất cả các loại mực (Nước, Dầu, UV) không? Không có dung dịch nào dùng chung được cho tất cả các loại mực. Dung dịch rửa mực nước có thành phần bazơ nhẹ để hòa tan keo resin. Dung dịch rửa mực Eco-solvent là dung môi hữu cơ mạnh. Dung dịch rửa mực UV lại chứa các hợp chất tẩy rửa quang học khác. Việc lấy dung dịch rửa mực dầu để ngâm đầu phun mực nước sẽ làm hỏng gioăng cao su, hoặc lấy dung dịch rửa mực nước để ngâm đầu UV sẽ làm hạt UV bị đông tụ. Luôn dùng đúng nước rửa đi kèm với hệ mực đó. 17. Hạn sử dụng của bình mực in thường là bao lâu? In mực hết hạn có sao không? Hạn sử dụng trung bình của mực in phun công nghiệp là 12 - 18 tháng từ ngày sản xuất (khi chưa mở nắp) và khoảng 3 - 6 tháng sau khi mở nắp/đổ vào bình mực. Khi mực hết hạn (đặc biệt là mực Pigment và UV), lớp keo bảo vệ hạt màu bị thoái hóa. Các hạt màu sẽ tự hút nhau, keo tụ thành các mảng cặn lớn. Nếu in mực hết hạn, bản in có thể bị sai màu, và rủi ro lớn nhất là tắc nghẽn đầu phun. 18. Các loại mực chính hãng đắt gấp nhiều lần mực thương hiệu khác (Inktec, Moorim). Tôi có nên dùng mực ngoài không? Mực chính hãng đắt hơn vì nó có sự ổn định giữa các lô sản xuất, sự tinh khiết của hóa chất để bảo vệ cụm đầu in, màu sắc chuẩn xác với Profile mặc định của máy, và quan trọng nhất là được bảo hành phần cứng từ hãng. Tuy nhiên, với các xưởng in cần cạnh tranh về giá, việc sử dụng mực tương thích (thương hiệu uy tín từ Hàn Quốc, Đài Loan, Trung Quốc) là giải pháp ưu tiên. Điều bạn cần lưu ý là công ty cung cấp mực cho bạn phải có đội ngũ kỹ thuật có năng lực xử lý lỗi, biết thiết lập lại ICC Profile màu và bạn cần thường xuyên bảo dưỡng máy in để đảm bảo chất lượng thành phẩm thì sẽ không thua kém mực chính hãng. Hiểu rõ bản chất và lựa chọn đúng các loại mực in cho máy in phun không chỉ tối ưu chất lượng thành phẩm mà còn là yếu tố cốt lõi để bảo vệ đầu in máy in của bạn. Tại Máy In An Phúc, chúng tôi không chỉ cung cấp thiết bị in phun Epson, Mimaki mà còn mang đến các giải pháp in ấn chuyên nghiệp. Tư vấn chính xác cấu hình máy in và hệ mực tối ưu chi phí đầu tư. Thiết lập ICC Profile màu chuẩn. Hướng dẫn đội ngũ vận hành cách bảo trì đầu phun, bảo dưỡng máy in và xử lý sự cố tại chỗ. Đừng để rủi ro từ việc chọn sai hệ mực làm gián đoạn sản xuất. Liên hệ ngay với đội ngũ kỹ thuật của Máy In An Phúcđể được tư vấn cấu hình thiết bị và test vật liệu trực tiếp Địa chỉ liên hệ: Công ty TNHH Thương Mại Sản Xuất và PTCN An Phúc Add: A9 Lô 19, Khu đô thị Định Công, phường Phương Liệt, Tp Hà Nội Hotline: 0379.676.366 - 0362.473.336 - 0917.68.8393 Mail: cskh@mayinanphuc.vn
Xem thêm
